Cách học viết tiếng Trung: 7 quy tắc bút thuận và chỗ viết thử ngay

Viết tiếng Trung đi theo bảy quy tắc bút thuận: ngang trước sổ sau · phẩy trước mác sau · trên trước dưới sau · trái trước phải sau · ngoài trước trong sau · vào trước đóng sau · giữa trước hai bên sau. Trước đó phải viết được tám nét cơ bản, và luôn viết trong ô 田字格 để canh tỉ lệ chữ. Bên dưới có chỗ viết thử ngay trên màn hình và vở ô ly in ra được.

Trong bốn kỹ năng, viết là thứ người mới bỏ dở sớm nhất. Nhìn một chữ mười mấy nét mà không biết đặt bút từ đâu, viết xong thì chữ xiêu vẹo không giống mẫu — thế là bỏ sang học nói cho nhanh.

Chữ Hán không phải hình vẽ tùy hứng. Nét nào trước nét nào sau đều có thứ tự, và thứ tự đó lặp lại ở mọi chữ. Nắm được nó thì gặp chữ lạ bạn vẫn biết bắt đầu từ đâu — đó là toàn bộ nội dung bài này.

Để làm chủ chữ Hán, cần nắm vững ba yếu tố: bảng chữ cái Pinyin, bộ thủ, và các nét viết. Đây là nền tảng giúp bạn luyện viết chữ Hán chính xác và hiệu quả.

1.1 Hệ Thống Phiên Âm Pinyin và Bộ Thủ trong tiếng Trung

Pinyin là hệ thống phiên âm chính thức giúp người học phát âm tiếng Trung chuẩn xác. Không có Pinyin, việc học tiếng Trung cho người mới bắt đầu sẽ khó khăn hơn nhiều.

Tại sao cần học Pinyin trước?

• Chuẩn hóa phát âm: Pinyin giúp đọc chính xác chữ Hán.
• Hỗ trợ tra từ điển: Khi không biết nghĩa một từ, có thể tra bằng Pinyin.
• Tăng khả năng nhớ chữ: Phát âm đúng giúp liên kết âm thanh và mặt chữ

Bộ Thủ – “Khung Xương” Của Chữ Hán

Bộ thủ là thành phần cơ bản tạo nên chữ Hán. Có 214 bộ thủ nhưng chỉ cần nắm khoảng 50 bộ phổ biến là có thể nhận diện và đoán nghĩa của phần lớn chữ.

Mời các bạn tham khảo bài viết: Cách viết 214 bộ thủ trong tiếng Trung để luyện tập viết bộ thủ nhuần nhuyễn và chính xác nhé.

Tám nét cơ bản phải viết được trước

Chữ Hán dựng từ 26 nét, nhưng tám nét đầu mới là thứ phải viết được ngay. Viết chắc tám nét này rồi thì các nét còn lại chỉ là biến tấu của chúng. Cách viết từng nét:

1. Nét ngang: Nét ngang là một nét được kéo từ trái qua phải theo phương nằm ngang
2. Nét sổ thẳng: Là nét dọc đứng được viết từ trên xuống dưới
3. Nét chấm: Nét khá nhỏ, giống hình dạng một dấu chấm nhưng điểm đầu tiên sẽ được lướt nhẹ từ trái sang phải, và kéo dần từ cao xuống thấp.
4. Nét hất: Nét được viết từ trái qua phải, từ dưới lên trên. Đầu tiên, bạn ấn đầu bút mạnh xuống giấy sau đó hất lên để điểm kết thúc mỏng và mờ hơn so với điểm bắt đầu của nét. 
5. Nét phẩy: Được viết từ phải qua trái, từ trên xuống dưới. Điểm đầu tiên bạn đặt bút nhẹ, kéo qua trái mạnh hơn với độ dày đậm ở điểm kết thúc. 
6. Nét mác: Được viết từ trái qua phải, từ trên xuống dưới theo hướng xiên. 
7. Nét gập: Được chia thành 2 nét tiếp nối nhau. Nét đầu tiên bạn kéo thẳng từ trên xuống dưới, từ điểm kết thúc của nét đầu tiên bạn kéo sang phải. 
8. Nét móc: Bạn kéo một nét thẳng từ trên xuống dưới giống nét sổ thẳng nhưng khi xuống cuối bạn hất nhẹ lên một chút về phía bên trái.

Bên cạnh đó, với đa dạng những từ ngữ và chữ viết tiếng Trung, chúng ta có bổ sung thêm 18 nét khác. Những nét đó vẫn dựa trên quy tắc viết từ 8 nét cơ bản trên và có một chút biến tấu. 

Để có thể viết thành thạo chữ tiếng Trung, yêu cầu bạn phải viết tốt được các nét này ngay khi bắt đầu học. Việc bạn luyện tập viết thường xuyên sẽ giúp bạn tăng tốc độ viết, sự quen tay và chuẩn xác. Đồng thời, luyện viết hằng ngày cũng giúp bạn nhớ cách viết và mặt chữ, phục vụ cho việc đọc tài liệu sau này rất tốt. 

Bước 1: Nắm vững thứ tự nét viết

Không nắm thứ tự nét viết, chữ viết sẽ mất cân đối, khó đọc và khó nhớ. Quy tắc viết chữ Hán tuân theo trình tự:

1. Ngang trước, sổ sau: Bạn cần ưu tiên nét nằm ngang trước, sau đó tiếp tục với các nét từ trên xuống. Ví dụ: 十 – shí: mười
2. Phẩy trước, mác sau: Những nét xiên từ phải qua trái được viết trước, các nét từ trái qua phải viết sau. Ví dụ: 文 – wén: văn, 八 – bā: số 8
3. Trên trước, dưới sau: Ưu tiên các nét ở phía trên sau đó mới viết các nét bên dưới. Ví dụ: 二 – èr: số 2, 三 – sān: số 3
4. Trái trước, phải sau: Bạn cần ưu tiên viết các nét theo thứ tự từ trái qua phải. Ví dụ: 川 – chuān: dòng sông 
5. Ngoài trước, trong sau: Đối với các chữ có các dạng khung lồng các nét bên trong, bạn cần tạo khung bên ngoài trước sau đó mới viết các nét bên trong sau đó. Ví dụ: 月 – yuè: tháng, 用 – yòng: sử dụng.
6. Vào trước, đóng sau: khi viết khung bên ngoài, bạn chỉ viết 3 nét trước, sau đó viết tiếp các nét bên trong khung. Kết thúc chữ bằng nét đóng còn lại của khung bên ngoài, yêu cầu là nét ở dưới cuối cùng. Ví dụ: 国 – guó: nước, quốc gia, 回 – huí:  trở về
7. Giữa trước, hai bên sau: Đối với các chữ có độ cân xứng 2 bên, bạn cần ưu tiên viết các nét ở giữa trước, sau đó viết các nét bên trái trước, phải sau. Ví dụ: 水 – shuǐ: nước/ sông, 小 – xiǎo: nhỏ.

Bước 2: Quan Sát Và Phân Tích Cấu Trúc Chữ

Mỗi chữ Hán có một cấu trúc riêng. Quan sát trước khi viết giúp hiểu cách ghép nét.

• Nhận diện bộ thủ: Xác định bộ thủ để đoán nghĩa chữ.
• Xác định số nét: Đếm số nét để tránh thiếu hoặc thừa nét.
• Nhìn tổng thể bố cục: Chữ cân đối khi viết đúng tỷ lệ.

Bước 3: Luyện Tập Viết Theo Ô Vuông

Luyện viết trên ô vuông giúp chữ ngay ngắn.

• Viết chậm, đúng thứ tự nét.
• Canh chỉnh kích thước chữ theo ô vuông.
• Tập viết nhiều lần để tạo thói quen.

Không có vở ô ly cũng không sao — tải bản in sẵn ở đây: Vở tập viết chữ Hán — 7 quy tắc bút thuận (PDF). Ba trang: bảy chữ mẫu kèm ô mờ để tô, và hai trang ô trống cho chữ bạn đang học.

Viết chữ là việc của tay, không phải của trí nhớ. Tay quen rồi thì nét ra đúng thứ tự mà không cần nghĩ. Mười lăm phút đều đặn ăn đứt hai tiếng dồn vào cuối tuần — và đây là cách chia mười lăm phút đó:

1. Chọn 5 chữ trong bài đang học, đừng lấy nhiều hơn. Ôm mười lăm chữ một lúc thì chữ nào cũng chỉ nhớ mang máng.
2. Xem thứ tự nét trước khi viết. Xem một lượt rồi úp mẫu lại — vừa nhìn vừa chép thì tay không nhớ được gì.
3. Viết mỗi chữ 5 lần trong ô 田字格. Ba lần đầu viết chậm và đếm nét, hai lần sau viết liền tay.
4. Hôm sau viết lại 5 chữ cũ trước khi học chữ mới. Chữ nào quên thì cho quay lại hàng đợi ngày kế tiếp.

Chữ hay quên nhất là chữ nhiều nét mà ít dùng. Với nhóm này, viết ít lần nhưng chia ra nhiều ngày sẽ nhớ lâu hơn là viết ba mươi lần trong một buổi rồi thôi.

Tập viết chữ Hán của MyChinese Academy — viết ngay trên trình duyệt

Bốn phần mềm kể bên dưới đều phải tải về máy. Nếu bạn chỉ muốn viết thử vài chữ mà không cài gì, thì khung viết ở giữa bài này chính là công cụ tập viết của MyChinese Academy — nó chạy thẳng trong trình duyệt, mở trên điện thoại cũng viết được bằng ngón tay.

Ba nhịp đúng như cách người ta tập viết ngoài đời: Xem máy vẽ từng nét theo đúng bút thuận, xem lại bao nhiêu lần cũng được · Tô lại đè lên nét mờ, sai hai lần thì máy gợi ý · Kiểm tra trên ô trống, viết từ trí nhớ và máy đếm cho bạn bao nhiêu nét đúng, bao nhiêu nét sai. Chữ nằm trong ô 田字格 như vở tập viết, phần bộ thủ tô màu khác để bạn nhìn ra cấu tạo chữ.

Bài này mở sẵn bảy chữ của bảy quy tắc bút thuận, viết thử không cần tài khoản. Muốn gõ chữ nào viết chữ đó thì vào khu Tập viết chữ Hán — hiện có 627 chữ HSK 1–3, miễn phí với tài khoản MyChinese Academy. Thứ tự nét lấy theo bộ dữ liệu bút thuận chuẩn quốc tế, không phải ai gõ tay vào.

Phần mềm tập viết chữ tiếng Trung Chinese Writing Master

Phần mềm với giao diện rất đơn giản, sẽ có những video hướng dẫn viết từng nét một. Nét của chữ được làm mờ và bạn có thể dùng tay/ bút đồ lên trên màn hình. Ngoài ra, còn có một khung hình vuông chia sẵn các cột và hàng để bạn có thể tự tập viết chữ một cách cân bằng và đẹp mặt nhất. Ưu điểm lớn nhất của phần mềm Chinese Writing Master là giao diện đơn giản, dễ sử dụng và chứa lượng từ vựng lớn. 

Phần mềm viết chữ tiếng Trung Chinese Strokes Order

Một phần mềm khác gần giống với Chinese Writing Master, nhưng có nhiều cải tiến và tính năng hơn. Giao diện được chia thành 2 phần, nửa trên hướng dẫn bạn viết từng nét, nửa dưới là phần bạn tự viết.

Cách học này rất tiện dụng đối với tất cả người học tiếng Trung, đặc biệt là những người mới bắt đầu. Ứng dụng này giúp cung cấp cho bạn lượng từ lớn cả giản thể và phồn thể. Phần video hướng dẫn viết chữ từng nét có thể cài đặt tốc độ để phù hợp với khả năng viết của bạn. 

Bộ gõ tiếng Trung Sogou

Nếu như việc luyện viết bằng tay cần phải được thao tác luyện tập hằng ngày, thì việc luyện đánh máy chữ tiếng Trung còn cần nhiều luyện tập nhiều hơn thế. Bộ gõ tiếng Trung Sogou được xem là bộ gõ được sử dụng nhiều nhất tại Trung Quốc, bạn có thể soạn thảo văn bản một cách vô cùng dễ dàng, nhanh chóng và thuận tiện.

Bạn có thể tự gõ chữ 100%, hoặc nếu không, bộ gõ cũng lưu trữ cả triệu từ ngữ gợi ý để bạn có thể đánh máy dễ hơn, trong trường hợp bạn là người đang học tiếng Trung và còn bị hạn chế về mặt từ vựng. 

Phần mềm dạy viết chữ tiếng Trung Learning Writing Chinese Words

Ưu điểm lớn của ứng dụng này chính là giao diện vô cùng bắt mắt, dễ thương, tạo động lực cho người học ngay từ ban đầu. Đặc biệt, nếu gia đình bạn có bé đang học chương trình tiếng Trung hoặc muốn các bé có cơ hội tiếp xúc với tiếng Hoa một cách sinh động như một hình thức giải trí, thì đây chắc chắn là một app vô cùng hữu ích mang lại nhiều trải nghiệm lý thú cho các bé.

Hướng dẫn viết từng nét đơn giản, ứng dụng thiết kế như một cuốn truyện tranh nhiều màu sắc với các câu từ ngắn gọn để các bé luyện tập mỗi ngày. 

Viết chữ Hán không cần năng khiếu. Nó cần đúng thứ tự nét và đủ số lần lặp. Bắt đầu từ bảy quy tắc ở trên, mỗi ngày mười lăm phút, viết chữ nào chắc chữ đó.

Tham khảo: Top 9 bộ sách, giáo trình tài liệu học tiếng Trung hay từ cơ bản đến nâng cao